W Wielkiej Brytanii istnieje sporo symboli, które kojarzy się ze szczęściem, i kilka bardzo „klasycznych” znaków pecha.
Szczęśliwe i pechowe symbole w Wielkiej Brytanii
Oto szczegółowy przegląd szczęśliwych i pechowych symboli w Wielkiej Brytanii, z uwzględnieniem ich pochodzenia i kontekstu.
Symbole Szczęścia (Lucky Charms)
Czterolistna koniczyna (Four-Leaf Clover) * Dlaczego przynosi szczęście: Każdy listek symbolizuje coś innego: nadzieję, wiarę, miłość i szczęście. Znalezienie jednej jest rzadkie, stąd wiara w jej moc. * Kontekst: Bardzo powszechny symbol, używany zwłaszcza w dniu św. Patryka, ale rozpoznawalny przez cały rok.
Podkowa (Horseshoe)
Dlaczego przynosi szczęście: Historycznie kojarzona z kowalstwem, które było szanowanym zawodem. Żelazo, z którego jest zrobiona, miało odpędzać złe duchy, a kształt przypominający księżyc w pełni był symbolem płodności i szczęścia.
Jak ją wieszać: Kluczowa jest orientacja! Powinna wisieć „rogami do góry” (w kształcie litery „U”), aby „łapać” i zatrzymywać szczęście w środku. Wisząca rogami w dół „wylewa” całe szczęście na zewnątrz.
Złota moneta (Lucky Coin)
Dlaczego przynosi szczęście: Symbolizuje bogactwo i dobrobyt. Często daje się noworodkowi lub małemu dziecku „na szczęście”.
Kontekst: Szczególnie popularna jest moneta sześciopensowa (z czasów przed decimalizacją w 1971 roku). Wrzucanie monety do fontanny to także powszechny rytuał „na szczęście”.
Biedronka (Ladybird / Ladybug)
Dlaczego przynosi szczęście: Nazwa „Ladybird” pochodzi od „Our Lady” (Matki Boskiej). Wierzono, że owady te były darem od Maryi, aby chronić plony przed szkodnikami. Zabicie biedronki przynosi pecha.
Rymowanka: Kiedy biedronka wyląduje na tobie, mówi się rymowankę: „Ladybird, ladybird, fly away home. Your house is on fire and your children are gone”, aby odleciała i przyniosła szczęście.
Robin Czerwony (Robin Redbreast)
Dlaczego przynosi szczęście: Ten mały, przyjazny ptak jest kojarzony z zimą i Bożym Narodzeniem. Zobaczenie robina uważa się za dobry omen. Istnieje ludowe przekonanie, że robin to opiekun dusz zmarłych.
Motyl (Butterfly)
Dlaczego przynosi szczęście: Widok pierwszego motyla w sezonie jest uważany za szczęśliwy. Biały motyl ma szczególne znaczenie i podobno przynosi radość na całe lato.
Symbole Pecha (Unlucky Omens)
Przejście pod drabiną (Walking Under a Ladder)
Dlaczego przynosi pecha: To jeden z najsilniejszych przesądów. Ma trojakie pochodzenie:
Chrześcijaństwo: Drabina oparta o ścianę tworzy trójkąt, symbol Świętej Trójcy. Przejście przez niego było aktem świętokradztwa.
Praktyka: To po prostu niebezpieczne! Może na ciebie coś spaść lub ktoś może zepchnąć drabinę.
„Lekarstwem” na pecha jest przejście z powrotem pod drabiną lub przejście na palcach do najbliższego zakrętu.
Rozsypanie soli (Spilling Salt)
Dlaczego przynosi pecha: W przeszłości sól była bardzo cenna i droga. Rozsypanie jej było więc marnotrawstwem. Dodatkowo, podczas Ostatniej Wieczerzy Judasz miał rozsypać sól.
Jak odwrócić pecha: Należy rzucić szczyptę rozsypanej soli przez lewe ramię prosto w oko diabłu, który podobno czai się właśnie tam.
Czarny kot (Black Cat)
Dlaczego przynosi pecha/ szczęście: To zależy od kontekstu!
Pech: W kulturze europejskiej czarne koty były kojarzone z czarownicami i demonami. Jeśli czarny kot przebiegnie ci drogę, to znak pecha.
Szczęście: W Wielkiej Brytanii czarny kot jest generalnie symbolem szczęścia. Jeśli czarny kot wejdzie do twojego domu lub przejdzie w twoim kierunku, przynosi to pomyślność. Królewska Mennica w Londynie miała nawet swojego „kota w pracy” do tępienia gryzoni.
Potrącenie lusterka (Breaking a Mirror)
Dlaczego przynosi pecha: W starożytności wierzono, że odbicie w lustrze to twoja dusza. Stłuczenie lustra oznaczało więc „stłuczenie” lub uszkodzenie duszy.
Czas trwania pecha: Pech ma trwać 7 lat – tyle, ile według Rzymian trwał cykl odnowy życia.
Otwarty parasol w domu (Opening an Umbrella Indoors)
Dlaczego przynosi pecha: To stosunkowo nowy przesąd (XIX w.). Otwarty parasol w pomieszczeniu jest po prostu niebezpieczny – może kogoś uderzyć, potrącić przedmioty lub przebić oko. Uznano więc, że przynosi to nieszczęście dla domu i jego mieszkańców.
Liczba 13 (Number 13)
Dlaczego przynosi pecha: Głównie z powodu Ostatniej Wieczerzy, na której było 13 osób (Jezus i 12 apostołów), a 13. gościem był Judasz. Piątek 13-go jest uważany za wyjątkowo pechowy dzień.
Wrony i kruki (Crows and Ravens)
Dlaczego przynoszą pecha/szczęście: Ptaki te są kojarzone ze śmiercią i bitwami.
Przesąd: Widok pojedynczej wrony to pech.
„Lekarstwo”: Widok grupy wron (zwłaszcza dwóch) przynosi szczęście. Stąd popularny rym: „One for sorrow, Two for joy, Three for a girl, Four for a boy…”.
Kruki w Tower of London: Istnieje silne przekonanie, że „dopóki kruki są w Tower, Królestwo będzie stać”. Dlatego kruki są tam specjalnie hodowane i mają podcięte lotki, aby nie odlecieć.
Podsumowanie:
Kultura brytyjska jest pełna tych fascynujących symboli, które są głęboko zakorzenione w historii, folklorze i tradycji. Chociaż wiele osób podchodzi do nich z przymrużeniem oka, wciąż są one żywym elementem codziennego życia, języka i kultury popularnej. Znajomość tych przesądów to klucz do lepszego zrozumienia brytyjskiego sposobu myślenia.